سیب کال را نچین (درباره پاپلی اثر مهدی زمانپور کیاسری)
پایلی، ساخته مهدی زمانپور کیاسری است که پیشازاین مستند مش اسماعیل او را به شهرت رساند.
مستندسازان خطه گیلان و مازندران نگاه زیبایی دارند و مستندهایشان زکات نگاهشان است. نزدیک نیمه فیلم بود که به این جمله رسیدم: زکات نگاه زیبایت را بپرداز.
کارتپستالهای متوالی فیلم مهمترین مشخصه فیلم هستند که زیر دست تدوینگر نامدار برنده سیمرغ بلورین یعنی مهدی حسینیوند بهخوبی سامان یافتهاند و صداگذاری پاکیزه حسین مهدویان آن را کامل کرده است.
میماند اینکه درنهایت مستندساز یعنی هممدرسهای ما آقای زمانپور کل فیلمش بهعنوان یک طرح موضوع باقی میماند. خیلی نرم و آهسته و آسه بیا آسه برو.
دختری که در یک خانواده پرجمعیت پابند پدر علیلش شده است و نهایتاً معلوم نیست نمیخواهد ازدواج کند یا نمیگذارند که ازدواج کند.
خوشبختانه البته معلوم هست که دستکم پدر و مادرش او را تشویق به ازدواج نمیکنند. همان پدر و مادری که او را از دانشگاه ساری نه اینکه برگردانند ولی اینقدر پاپیچش میشوند که خودش برگشتن را به ماندن ترجیح دهد.
داوری نکردن و حکم ندادن معمولاً کاری اخلاقی است. ولی فراهم نکردن امکان داوری در یک گزارش چه؟ این سؤالی است که پاسخ آسانی ندارد. آیا مستندساز بایستی موقعیتهایی فراهم میآورد که دختر فیلم نسبت به ازدواج کردن یا ازدواج نکردنش روشنتر پاسخ میداد؟ اگر چنان چه در گفتار فیلم دختر شرط ازدواجش را ماندن و بودن با پدر و مادر علیل و پیرش بازگو میکند و این را با سرخوشی میگوید حملات افسردگیاش برای چیست و چرا خودش خود را آچمز کرده است؟ چرا هیچ ارادهای برای سهیم کردن خانواده و خاندان پرتعدادش در نگهداری پدرش ندارد؟
پاپلی به گمانم فیلمی است که نرسیده است و هنوز وقت تدوین نهاییاش نشده بوده است. در آخر فیلم شخصیت محوری فیلم بلاتکلیف و معلق میماند و این بسیار آزارنده است. پاپلی بایستی تا نقطه عطفی فیصلهبخش ادامه پیدا میکرد که نکرده است.
و اما یک نکته مهم:
ایکاش نوبتی پیش بیاید و درباره نسبت اخلاق و مستندسازی گفتوگویی جدی شود. اینکه دختری از پدرش بیجهت کتک بخورد و فیلم مستند باشد و ما این را پیش چشم مردمی بسیار نمایش دهیم هنرمندانه است؟ این مسئله فقط به این مستند برنمیگردد در این سالها بسیار و بسیار مستندهایی دیدهایم که هرکدام چنین مسائلی دارند و درباره اخلاقی بودن یا نبودنشان حرف زده میشود و روزی از نو.
پژوهشگر: مهدی زمانپور کیاسری
تصویربردار: حسن سیدی پریشان
صدابردار: سید محمدصادق قاهری و حسین نیکزاد
صداگذار: حسین مهدوی
تدوینگر: مهدی حسینیوند
نویسنده گفتار متن: مهدی زمانپور کیاسری
گوینده متن: زینب آهنگری
عکاس: مهدی امامی
تهیهکننده: سمیه زراعتکار و مهدی زمانپور کیاسری
مهدی زمانپور کیاسری (1353/ کیاسر)
کارشناسی ارشد تولید سیما از دانشکده صداوسیما
فیلمشناسی: مشتی اسماعیل، تو را من چشم در راهم، پای پیاده تا بهشت، عاشورا در بهشت، گامهای کوچک در بزرگراه الله، تولدت مبارک
کشور: ایران
سال: 1395
و در آخر این که پاپلی یعنی پروانه.
گفتوگویی را با مهدی زمانپور درباره پاپلی اینجا ببینید. در این ویدئو زمانپور زندگی شخصیتهای مستندش برابر دوربین را بازی میخواند که قابلتامل است.
